Wydarzenia historyczne w Eddzie
Znalazły w niej odbicie wielkie wydarzenia historyczne pierwszych wieków naszej ery: wędrówki ludów, tworzenie ogromnych państw przez wojowników ponad ludzką miarę, zdobywców, organizatorów gigantycznych bitew, które stanowiły o bycie i niebycie całych narodów, całych państw.
Oto na przykład Attyla (?-453) - w pieśniach eddyckich Ath - król Hunów, rządził od r. 434 razem z bratem, którego po dziesięciu latach zamordował. Państwo jego rozciągało się od Kaukazu po Ren. Jego napady zmuszały Cesarstwo Bizantyjskie do coraz to nowych ustępstw i trybutów. Został pobity przez wodza rzymskiego, Aecjusza, w wielkiej bitwie na Polach Katalaunijskich w r. 451. Już w następnym roku przygotowywał nową wyprawę, ale zmarł nagle w noc poślubną, w r. 453.
Ermanryk (zm. po r. 370) - Jórmunrek w Eddzie - król Ostrogotów, stworzył państwo od Bałtyku poprzez Ukrainę aż do Wołgi. Według kronik popełnił samobójstwo gdy był stuletnim starcem, ponieważ uświadomił sobie, że nie jest już zdolny do obrony swego państwa przed nawałą Hunów. Widzimy go wyraźnie, jedynowładcę, w Pieśni o Hamdirze: młodziutką żonę,
jasną Swanhild, kazał zatratować końmi, swego syna powiesić, a braci Swanhild, którzy przyszli z rozkazu matki dokonać obowiązku zemsty - ukamienować.
Teodoryk Wielki (453-526) - Thjodrek w drugiej Pieśni o Gudrun - król Ostrogotów od 471 r., zdobył najwyższe godności w cesarstwie wschodniorzymskim. W latach 488-493 opanował Italię, usunął z tronu Odoakra i założył państwo obejmujące Italię, Sycylię, Dalmację, Recję, Norikum i część Panonii, ze stolicą w Rawennie. Władzę królewską nad Gotami łączył z funkcją namiestnika cesarskiego.
W Eddzie poznajemy go, gdy przebywa na dworze Atliego.
Gundaharius - w poezji eddyckiej Gunnar z dynastii Gjukungów - to władca Burgundii od r. 413, z dynastii Gibikungów. W r. 437 padł w bitwie przeciw Hunom, którzy wówczas byli sprzymierzeni z rzymskim wodzem Aecjuszem. Razem z Gundahariusem zginęło nieomal całe jego wojsko.
Jeżeli jednak przyjrzymy się dokładnie datom, z łatwością stwierdzimy, że mieszkańcy Skandynawii i dalekiej Islandii nie zawsze trafnie orientowali się w wydarzeniach historycznych epoki wędrówki ludów. I tak np. Teodoryk Wielki urodził się w r. 453, który był rokiem śmierci Attyli, nie mógł więc przebywać na jego dworze, jak tego chcą autorzy drugiej i trzeciej Pieśni o Gudrun. Swanhild, córka Gudrun, została zamordowana przez Ermanryka (Jórmunreka) po śmierci Attyli [Podżeganie Gudruny), a więc po r. 453, ale jak to możliwe, skoro sam Ermanryk zmarł zaraz Po r. 370?
Podobnie niełatwo było im rozeznać domeny Ostrogotów i Wizygotów. Nazywali wszystko "państwem nunskim"; nawet Sygurd był księciem "huńskim".
Zresztą nie tak zupełnie bez racji - wszak państwo Attyli rozciągało się od Kaukazu aż po Ren.
Przez jakąś nie znaną pomyłkę nastąpiło też w Eddzie pomieszanie dwóch nazwisk rodowych: Ylfingów - duńskiego rodu królewskiego - i Wólsungów - rodu południowogermańskiego. Stało się to wtedy, gdy nie wiadomo skąd w duńskiej sadze
Pomieszanie tych dwóch nazwisk wyda się mniej dziwne, gdy uprzytomnimy sobie, że isl. ulfi (niem. Wolf) znaczy 'wilk', isl. ylgi, (szw. ylva) to 'wilczyca', isl. ylfskr wilczy'.
Obyczaje. Pieśni bohaterskie są także bogatym źródłem wiadomości o ówczesnych stosunkach międzyludzkich, zwyczajach, wierzeniach i zabobonach, którym hołdowali mieszkańcy Północy.
Z spraw obyczajowych, wyraźnie podkreślanych w pieśniach, trzeba wspomnieć pragermański obowiązek zemsty krwi. W owych czasach ród odgrywał ogromną rolę w życiu każdego człowieka. Rodu trzeba było strzec, o jego siłę i nieprzerwaną ciągłość zabiegać. Ten obowiązek spoczywał zarówno na mężczyznach jak i kobietach. Gdy kobieta wychodziła za mąż, ród męża bynajmniej nie stawał się jej roi dem - pozostawała nadal członkiem własnego. Dlatego, gdy Atli mordował braci Gudrun, Gjukungów, stanęła ona po ich stronie, mimo że tak bardzo j4 skrzywdzili, zabijając Sygurda i maleńkiego synka. Mszcząc śmierć swych braci musiała znów Gudrun
zabić nie tylko Atliego, ale również synów, których z nim miała (Pieśń o Gudrun II i Pieśń o Atlim); gdyby tego nie uczyniła, wyrośliby z nich mściciele ojca. Również nieubłagany obowiązek zemsty nakazuje jej wysłać najmłodszych synów, samotnych, przeciw potężnemu Jórmunrekowi (Pieśń o Hamdirze), by pomścili śmierć siostry, Swanhild. Dag, brat walkirii Sygrun, mści śmierć swego ojca i brata na Helgim, jej małżonku (Pieśń o Helgim zabójcy Hundinga II), traktując to jako ścisły obowiązek, chociaż łamie tym samym ślub lojalności, jaki złożył Helgiemu i unie-szczęśliwia swą siostrę. Słowa, którymi zawiadamia Sygrun o swym czynie świadczą, że nie dokonał go z własnej woli, a z obowiązku:
Z niechęcią oznajmiam ci siostro, co ci ból sprawi Bo nie z dobrej woli cię ranie Padł dziś rano pod Fjóturlandem Władca najlepszy na ziemi.
Z obowiązkiem strzeżenia własnego gniazda łączy się jeszcze inny zwyczaj: gdy zabito głowę jakiegoś rodu, trzeba było zabić także wszystkich jego mężczyzn, nawet noworodki. Tak właśnie zginął synek Gudrun i Sygurda, tak zginęli synkowie Gudrun i Atliego. Gdyby zostali przy życiu, ich głównym obowiązkiem byłoby zniszczenie rodu morderców ojców.
W wielu pieśniach znalazł odbicie charakterystyczny dla Skandynawów fatalizm. Objawiał się on pełną wiarą w przeznaczenie, przeciwko któremu, jak uważano, nie można było nic poradzić. Dawał możność zrzucania z siebie odpowiedzialności za popełnione fZJnv' toteż w wielu wypadkach wzmagał aktywność 'udzi, uwalniając ich od strachu. Charakterystyczne
słowa wygłasza Helgi po zabiciu ojca ukochanej Sygrun (Pieśń o Helgim zabójcy Hundinga II, str. 21, w. 2): "Bohaterowie nie mogą się oprzeć przeznaczeniu losu".
Zwyczajem, praktykowanym często u Skandynawów, było zawieranie tzw. braterstwa krwi. Ceremonia z tym związana wyglądała w ten sposób, że mężczyźni w trakcie składania przysiąg nacinali sobie żyły i mieszali krew w wgłębieniu śladów swych stóp. Mężczyzn, którzy takie braterstwo zawarli, obowiązywała wzajemna lojalność i służenie sobie w każdej potrzebie, jakby pochodzili z tego samego rodu. I tak Sygurd, bohater o niezwykłej sile, zdobywa podstępnie, przy użyciu czarów (Wieszczba Gripiia, Fragment pieśni o Sygurdzie) rękę walkirii Brunhildy nie dla siebie, lecz dla swego przyjaciela Gunnara Gjukunga. Kiedy znów nastał moment, że Gjukungowie musieli zabić Sygurda, nie uczynili tego sami; morderstwo zlecili swemu najmłodszemu bratu, który braterstwa z Sygurdem nie zawierał (Fragment pieśni o Sygurdzie, strofy 18-20).
Kobiety w Eddzie to bardzo często walkirie, samodzielne, odważne, wybrane przez Odina spośród najpiękniejszych cór królewskich. Bóg obdarzył je nieśmiertelnością, udzielił im swej wiedzy i nadprzyrodzonej mocy. W czasie bitew, walkirie odziane w pióra łabędzie unosiły się nad walczącymi. Przynosiły śmierć tym, którym Odin ją przeznaczył, i odnosiły ich dc Walhalli; ochraniały tych, którym bóg wyznaczył długie życie. Chroniły także tych, których kochały, chociaż nie wolno im było wychodzić za mąż, jeżeli chciały nadal pozostać walkiriami. Małżeństwo odbierało im nadprzyrodzoną moc i zrównywało z śmiertelnymi kobietami. Wykluczeniem z grona walkirii karał
